Met de spoorwegen naar Brabant, het verhaal van de familie ter Borg

Onze overgrootvader Jan ter Borg kwam vanuit Drenthe, via Friesland en Groningen, naar het zuiden van Nederland waar de familie in ‘s-Hertogenbosch ging wonen. Hij werkte voor de Nederlandse Spoorwegen en werd simpelweg overgeplaatst. Jan trouwde drie keer en had zeventien kinderen. Zijn afstammelingen wonen nog steeds in ’s-Hertogenbosch en omstreken.

Jan ter Borg werd geboren in 1857 in Rolde, in het noorden van Drenthe. Zijn vader was Jannes ter Borg, 1821 – 1872 en zijn moeder was Henderika Bakker, 1821 – 18 ? . Deze zijn getrouwd op 4 mei 1850 in Vries, gemeente Tynaarlo in Noord Drenthe. De ouders van Jannes waren Lukas ter Borg en Jantien Geerts, beide al overleden toen het huwelijk plaats vond.

De familie naam ter Borg was nog nieuw, pas in 1811 aangenomen door Jans grootvader Lukas Jans in Schipborg. Dus niet wat wij altijd dachten, vernoemd naar de plaats Terborg of naar een terp (borg)

Jan, dagloner van beroep, trouwde in 1880 met Jantje Lunshof in Assen. In de jaren daarna worden twee kinderen geboren, Johannes en Geesje. De familie vertrok naar Groningen in 1882 en daar werkte Jan als arbeider bij de Staats Spoorwegen Company. Dat duurde een jaar om dan weer overgeplaatst te worden. Geen wonder want op zijn personeelskaart staat hij beschreven als “iemand die kan schrijven en rekenen en goed zicht heeft”. Die kan dus wat.

In 1883 werd Jan stationswachter in Dronrijp, een station tussen Leeuwarden en Harlingen in Friesland. Hij werkte daar zeven jaar en daar werden nog zes kinderen geboren. Johannes, het oudste kind, ging in 1889 bij de moeder van Jantje en haar tweede man in Assen wonen. Hij  heeft daar gewoond tot 1901.

Als telegrafist naar ‘s-Hertogenbosch

In 1890 werd Jan overgeplaatst naar ’s-Hertogenbosch en gaat werken als telegrafist. Dit moet wel een grote verandering zijn geweest voor de familie, want ‘s-Hertogenbosch was een katholieke stad en de familie was van huis uit Nederlands hervormd. In 1893 werd Jan opnieuw overgeplaatst, deze keer naar Geertruidenberg. Een maand na de overplaatsing overlijd Jantje Lunshof, 37 jaar oud. Jan bleef achter met zes kinderen; Geesje, de oudste was 12 jaar en de jongste, Jacob, nog maar 18 maanden.

De Mayweg

In 1894 maakte Jan promotie en hij werd portier (tweede klasse). Het gezin ging terug naar ‘s-Hertogenbosch en woonde in de Korte Tolbrugstraat. Jan, dan 40 jaar oud, trouwde voor de tweede keer in 1897 met de 22 jaar oude Elisabeth van Dopperen uit IJsselstein. Elisabeth was katholiek en Jan en zijn kinderen werden, zoals dat toen ging, ook katholiek.

De familie woonde in de Van Gervenstraat, St. Eloystraat en op de Mayweg. Jan en Elisabeth kregen samen acht kinderen, plus zeven van moeder Jantje, is 15 kinderen waarvan Johannes uit huis woonde en drie kinderen jong stierven. Elisabeth zelf overleed na de geboorte van haar dochter Lies in het kraambed. Zij was 34 jaar oud.

Jan werd controle-beambte voor de Staats Spoorwegen Company in 1911. Een jaar later trouwde Jan met Johanna Maria Fischer. Jan was nu 55 jaar oud en Johanna was 38 jaar. Johanna was toen net een jaar gescheiden van Johannes Hendrikus Dubbeld. Getuigen voor het huwelijk van jan en Johanna waren Jan’s zonen Geert en Lucas.

De binnenstad van ‘s-Hertogenbosch

Van ’s-Hertogenbosch naar ‘s-Gravenhage

Jan en Johanna kregen geen kinderen meer maar het grote en jonge gezin van Jan zal Johanna wel bezig gehouden hebben. Ik weet niet wanneer Jan met pensioen ging, maar we weten wel dat ze in 1930 in ‘s-Gravenhage gingen wonen waar Jan stierf in 1933. Hij was 76 jaar oud.

Wordt vervolgd.